Υπάρχει ένα είδος θλίψης που σπάνια ονομάζουμε σωστά, γιατί δεν έχουμε μάθει να το αναγνωρίζουμε ως τέτοιο. Είναι η θλίψη για ένα σώμα που κάποτε ήταν αλλιώς. Το σώμα πριν την εγκυμοσύνη, πριν την ασθένεια, πριν τα χρόνια που πέρασαν. Αυτή η θλίψη μοιάζει πολύ με πένθος, γιατί ουσιαστικά είναι πένθος, ακόμα κι αν κανείς γύρω σου δεν το αναγνωρίζει έτσι.

Γιατί το πένθος είναι η σωστή λέξη

Το πένθος δεν αφορά μόνο τον θάνατο ανθρώπων. Αφορά κάθε σημαντική απώλεια, και η απώλεια μιας εκδοχής του εαυτού μας, συμπεριλαμβανομένου του σώματός μας, είναι πραγματική απώλεια. Όταν το σώμα σου αλλάζει σημαντικά, μετά από εγκυμοσύνη, χειρουργείο, χρόνια ασθένεια, ή απλώς την πάροδο του χρόνου, δεν χάνεις μόνο ένα σχήμα ή μια εικόνα. Χάνεις μια σχέση που είχες χτίσει με το σώμα σου, μια οικειότητα, έναν τρόπο να υπάρχεις στον κόσμο που ένιωθες οικείος.

Το πρόβλημα είναι ότι η κοινωνία μας δεν αναγνωρίζει αυτό το είδος πένθους ως νόμιμο. Αν πεις ότι πενθείς το σώμα σου πριν την εγκυμοσύνη, συχνά θα ακούσεις «μα απέκτησες ένα παιδί, πρέπει να είσαι ευγνώμων». Αν πενθείς το σώμα σου πριν την ασθένεια, ίσως ακούσεις «τουλάχιστον είσαι καλά τώρα». Αυτές οι απαντήσεις, ακόμα κι όταν λέγονται με καλή πρόθεση, στέλνουν το μήνυμα ότι η θλίψη σου δεν είναι δικαιολογημένη, κάτι που την κάνει ακόμα πιο δύσκολο να επεξεργαστείς.

Το σώμα μετά την εγκυμοσύνη

Η εγκυμοσύνη και ο τοκετός αλλάζουν το σώμα με τρόπους που μπορεί να είναι μόνιμοι, ορατοί και αόρατοι. Πολλές γυναίκες μου περιγράφουν μια αίσθηση ξενότητας απέναντι στο δικό τους σώμα μετά τη γέννα, σαν να το κοιτάζουν και να μην το αναγνωρίζουν εντελώς. Αυτή η εμπειρία συνοδεύεται συχνά από κοινωνική πίεση να «επιστρέψουν» γρήγορα στο προηγούμενο σώμα, σαν η μητρότητα να είναι κάτι που πρέπει να αποκρύψεις σωματικά όσο πιο γρήγορα γίνεται.

Αυτή η πίεση αγνοεί κάτι θεμελιώδες. Το σώμα δεν «επιστρέφει» ποτέ ακριβώς στο ίδιο σημείο, γιατί έχει περάσει από μια εμπειρία που το άλλαξε βαθιά, σε κυτταρικό επίπεδο. Το να επιτρέψεις στον εαυτό σου να πενθήσει το προηγούμενο σώμα, χωρίς ενοχή που το κάνεις παρά τη χαρά για το παιδί, είναι μέρος της υγιούς προσαρμογής, όχι αχαριστία.

Το σώμα μετά από ασθένεια

Η ασθένεια, χρόνια ή περιστασιακή, μπορεί να αλλάξει το σώμα με τρόπους που φέρνουν επιπλέον στρώματα θλίψης. Πέρα από την ίδια την υγειονομική εμπειρία, υπάρχει η απώλεια της αίσθησης ότι το σώμα σου είναι αξιόπιστο, ότι μπορείς να βασιστείς σε αυτό. Αυτή η απώλεια εμπιστοσύνης είναι συχνά πιο δύσκολη να επεξεργαστεί απ’ ό,τι η ίδια η φυσική αλλαγή.

Άνθρωποι που έχουν περάσει από σοβαρή ασθένεια περιγράφουν συχνά μια περίεργη σχέση με το σώμα τους μετά, ένα μείγμα ευγνωμοσύνης που επέζησε και θλίψης για ό,τι άλλαξε ή χάθηκε. Και τα δύο αυτά συναισθήματα μπορούν να συνυπάρχουν, χωρίς το ένα να ακυρώνει το άλλο.

Το σώμα που γερνάει

Η γήρανση φέρνει τη δική της μορφή πένθους, μια αργή, συνεχή διαδικασία αλλαγής που δεν έχει μια συγκεκριμένη στιγμή για να πενθηθεί, σε αντίθεση με μια εγκυμοσύνη ή μια ασθένεια. Αυτό την κάνει σε κάποιο βαθμό πιο δύσκολη, γιατί δεν υπάρχει σαφές σημείο εκκίνησης να πεις «εδώ άλλαξε το σώμα μου» και να το επεξεργαστείς.

Η κοινωνική πίεση γύρω από τη γήρανση, ιδιαίτερα για γυναίκες, προσθέτει επιπλέον βάρος. Το μήνυμα ότι πρέπει να «αγωνιστείς» ενάντια στα σημάδια του χρόνου, αντί να τα αποδεχτείς ως φυσικό μέρος της ζωής, κάνει το πένθος για το σώμα που αλλάζει ακόμα πιο μοναχικό.

Πώς αναγνωρίζουμε αυτό το πένθος

Το πρώτο βήμα είναι να δώσεις στον εαυτό σου άδεια να ονομάσεις αυτό που νιώθεις ως πένθος, χωρίς να το συγκρίνεις ή να το μειώνεις σε σχέση με «πιο σοβαρές» απώλειες. Η θλίψη δεν είναι ανταγωνισμός. Το ότι κάποιος άλλος έχει περάσει κάτι πιο δύσκολο δεν ακυρώνει τη δική σου θλίψη για το σώμα που είχες.

Δεύτερο, είναι σημαντικό να δώσεις χώρο και στα δύο συναισθήματα που συχνά συνυπάρχουν, την ευγνωμοσύνη ή την αποδοχή για το παρόν, και τη θλίψη για ό,τι άλλαξε. Δεν χρειάζεται να διαλέξεις μόνο το ένα.

Στη Χοροκινητική Ψυχοθεραπεία, αυτό το είδος πένθους δουλεύεται συχνά μέσα από το σώμα το ίδιο, δίνοντας χώρο στο νέο σώμα να εκφραστεί, να κινηθεί, να γίνει ξανά οικείο, όχι μέσα από την πίεση να μοιάσει στο παλιό, αλλά μέσα από τη σταδιακή οικοδόμηση μιας νέας σχέσης εμπιστοσύνης.

Αν αναγνωρίζεις αυτή τη θλίψη για το σώμα σου που άλλαξε, θέλω να ξέρεις ότι είναι απόλυτα κατανοητή και αξίζει χώρο, όχι βιασύνη να «το ξεπεράσεις». Αν θέλεις να το δουλέψουμε μαζί, μπορείς να επικοινωνήσεις μαζί μου. Είμαι εδώ.