Redefining the construction industry with innovative solutions, cuttin-edge technology and sustainable practices
Address
Phone:
Email Address:
Location:
Κρίσεις Πανικού & Φοβίες
Όταν το σώμα κηρύσσει συναγερμό χωρίς προειδοποίηση
Είναι από τις πιο τρομακτικές εμπειρίες που μπορεί να βιώσει ένας άνθρωπος. Χωρίς προειδοποίηση ή με ελάχιστη το σώμα εισέρχεται σε κατάσταση πλήρους συναγερμού. Η καρδιά χτυπά δυνατά και γρήγορα.
Η αναπνοή κόβεται. Ζαλάδα, τρέμουλο, εφίδρωση, αίσθηση αποπραγματοποίησης σαν να μην είσαι εντελώς εκεί, σαν ο κόσμος γύρω σου να έχει γίνει ξαφνικά ξένος και απειλητικός.
Και μαζί με όλα αυτά, η σκέψη που κάνει τα πάντα χειρότερα: κάτι πολύ κακό συμβαίνει. Πεθαίνω. Τρελαίνομαι. Χάνω τον έλεγχο.
Η κρίση πανικού είναι μια από τις πιο παρεξηγημένες ψυχολογικές εμπειρίες ακριβώς επειδή είναι τόσο σωματική, τόσο έντονη, τόσο πειστική στο ψέμα που λέει: ότι είσαι σε άμεσο κίνδυνο. Δεν είσαι. Αλλά το σώμα δεν το ξέρει αυτό και εκεί αρχίζει η δουλειά.
Τι είναι η κρίση πανικού και τι δεν είναι
Η κρίση πανικού είναι μια απότομη, έντονη ενεργοποίηση του αυτόνομου νευρικού συστήματος συγκεκριμένα της αντίδρασης «μάχης ή φυγής» σε απουσία πραγματικής εξωτερικής απειλής. Το σώμα αντιδρά σαν να υπάρχει κίνδυνος επειδή κάτι ένα εσωτερικό σήμα, μια σκέψη, μια σωματική αίσθηση, ένα ασυνείδητο έναυσμα το έθεσε σε εγρήγορση.
Αυτό που κάνει τις κρίσεις πανικού τόσο δύσκολες δεν είναι μόνο η ίδια η κρίση είναι η αντίδραση στην κρίση. Η φοβία για την επόμενη κρίση. Η αποφυγή καταστάσεων που θα μπορούσαν να την προκαλέσουν. Η συνεχής επαγρύπνηση για σωματικά σήματα που θα μπορούσαν να σημαίνουν ότι «έρχεται πάλι». Αυτός ο κύκλος κρίση, φόβος κρίσης, αποφυγή, μεγαλύτερη ευαισθησία είναι αυτός που τελικά περιορίζει τη ζωή.
Σημαντικό να ξέρεις: μια κρίση πανικού δεν είναι επικίνδυνη. Δεν πεθαίνεις. Δεν τρελαίνεσαι. Δεν χάνεις τον έλεγχο με μόνιμο τρόπο. Αλλά αυτή η γνώση από μόνη της σπάνια αρκεί γιατί το σώμα δεν πείθεται με λογική επιχειρήματα. Χρειάζεται κάτι διαφορετικό.
Φοβίες όταν ο φόβος γίνεται δεσμωτήριο
Ο φόβος είναι μια φυσιολογική, βιολογικά θεμελιωμένη αντίδραση σε πραγματικό κίνδυνο. Μας κρατά ασφαλείς. Η φοβία είναι κάτι διαφορετικό: είναι ένας έντονος, επίμονος, δυσανάλογος φόβος για ένα αντικείμενο, μια κατάσταση ή μια εμπειρία που στην πραγματικότητα δεν συνιστά σημαντικό κίνδυνο ή ο κίνδυνος υπερεκτιμάται σημαντικά.
Οι φοβίες μπορεί να αφορούν συγκεκριμένα αντικείμενα ή καταστάσεις πολύς κόσμος, ζώα, ύψη, κλειστούς χώρους, αίμα, πτήση. Μπορεί να αφορούν κοινωνικές καταστάσεις τον φόβο της κρίσης, της ταπείνωσης, της έκθεσης μπροστά σε άλλους. Μπορεί να αφορούν ακόμα και εσωτερικές καταστάσεις τον φόβο να χάσεις τον έλεγχο, να αρρωστήσεις, να «τρελαθείς».
Αυτό που κάνει μια φοβία πραγματικά περιοριστική δεν είναι ο φόβος καθαυτός είναι η οργάνωση ολόκληρης της ζωής γύρω από την αποφυγή. Όταν αρχίζεις να αποφεύγεις μέρη, καταστάσεις, ανθρώπους, ευκαιρίες για να μην έρθεις αντιμέτωπος με αυτό που φοβάσαι ο κόσμος σου συρρικνώνεται. Και η ζωή που ζεις αρχίζει να μην είναι η ζωή που θέλεις να ζεις.
Τι κρύβεται πίσω από τις κρίσεις πανικού και τις φοβίες
Μια από τις πιο σημαντικές αρχές της θεραπευτικής προσέγγισης είναι ότι τα συμπτώματα δεν είναι το πρόβλημα είναι σήματα. Η κρίση πανικού και η φοβία δεν είναι «σφάλματα» του νευρικού συστήματος που πρέπει απλώς να διορθωθούν. Είναι εκφράσεις κάποιου βαθύτερου υλικού που αναζητά επεξεργασία.
Συχνά πίσω από τις κρίσεις πανικού βρίσκεται χρόνιο άγχος που δεν βρήκε διέξοδο ένα σύστημα που ήταν καιρό σε υπερδιέγερση και κάποια στιγμή «ξεχείλισε». Ή ένα τραυματικό βίωμα που δεν έχει βρει ολοκλήρωση και το νευρικό σύστημα συνεχίζει να δρα σαν να βρίσκεται ακόμα μέσα σε εκείνη την εμπειρία. Ή ένα συναισθηματικό υλικό θυμός, λύπη, αίσθηση παγίδευσης που δεν έχει βρει έκφραση και εκδηλώνεται σωματικά.
Οι φοβίες συχνά έχουν τις ρίζες τους σε πρώιμες εμπειρίες που συνέδεσαν ένα συγκεκριμένο αντικείμενο ή κατάσταση με έντονη αγωνία ακόμα και αν η αρχική εμπειρία έχει ξεχαστεί συνειδητά. Μπορεί επίσης να είναι αρχετυπικές εκφράσεις το φίδι, το σκοτάδι, ο κλειστός χώρος που συνδέονται με βαθύτερα στρώματα του ασυνειδήτου και φέρουν συμβολικό φορτίο πέρα από την επιφανειακή τους μορφή.
Η θεραπευτική προσέγγιση πέρα από την απλή έκθεση
Υπάρχουν προσεγγίσεις που αντιμετωπίζουν τις κρίσεις πανικού και τις φοβίες αποκλειστικά μέσα από τεχνικές σταδιακή έκθεση, αναδόμηση σκέψεων, τεχνικές χαλάρωσης. Αυτές οι τεχνικές έχουν αξία και χρησιμοποιούνται και εδώ. Αλλά δεν είναι αρκετές από μόνες τους γιατί αντιμετωπίζουν το σύμπτωμα χωρίς να αγγίζουν την αιτία.
Η προσέγγιση εδώ είναι ταυτόχρονα σωματοκεντρική και ψυχοδυναμική εργάζεται τόσο με το νευρικό σύστημα όσο και με το ψυχολογικό περιεχόμενο που τροφοδοτεί την αντίδραση.
Σε σωματικό επίπεδο, η εργασία εστιάζει στην επανεκπαίδευση του νευρικού συστήματος στο να μάθει το σώμα να διακρίνει μεταξύ πραγματικής και φανταστικής απειλής, να βρει τον δρόμο πίσω στην ηρεμία, να αναπτύξει μια βαθύτερη αίσθηση ασφάλειας.
Τεχνικές αναπνοής, σωματικής επίγνωσης και εδαφισμού βοηθούν το νευρικό σύστημα να βρει εκ νέου ισορροπία όχι ως αποτέλεσμα αυτοπειθαρχίας, αλλά ως βιωμένη εμπειρία ασφάλειας. Σε ψυχολογικό επίπεδο, εξερευνάται το βαθύτερο υλικό: τι τρέφει την αντίδραση, ποιο συναισθηματικό ή τραυματικό υλικό βρίσκεται στη βάση της, ποια μοτίβα σκέψης και πεποιθήσεις για τον εαυτό και τον κόσμο την ενισχύουν. Αυτή η εξερεύνηση γίνεται με ηπιότητα ποτέ με έκθεση που ξεπερνά τα όρια του θεραπευόμενου.
Σε συμβολικό επίπεδο ιδιαίτερα για τις φοβίες η Γιουγκιανή οπτική μπορεί να προσφέρει μια εντελώς νέα διάσταση κατανόησης. Τι συμβολίζει αυτό που φοβάσαι; Τι αρχέτυπο ενεργοποιεί; Μερικές φορές μια φοβία κρύβει μια βαθύτερη αλήθεια για τον εαυτό και η αντιμετώπισή της γίνεται μια πράξη γνωριμίας με το άγνωστο μέρος του εαυτού, με τη Σκιά.
Ο κύκλος της αποφυγής και πώς σπάει
Ένα από τα κεντρικά θέματα στη δουλειά με κρίσεις πανικού και φοβίες είναι η κατανόηση και η σταδιακή διάλυση του κύκλου της αποφυγής. Η αποφυγή ανακουφίζει βραχυπρόθεσμα αλλά μακροπρόθεσμα ενισχύει τον φόβο και συρρικνώνει τη ζωή. Το σπάσιμο αυτού του κύκλου δεν γίνεται με βία ή με «ωθήσεις» που ξεπερνούν τα όρια. Γίνεται σταδιακά, με σεβασμό στον ρυθμό του θεραπευόμενου, χτίζοντας εμπιστοσύνη πρώτα στον θεραπευτικό χώρο, έπειτα στον εαυτό, έπειτα στον κόσμο. Κάθε μικρή κίνηση προς αυτό που φοβάσαι κάθε φορά που επιλέγεις να μείνεις παρών αντί να φύγεις είναι μια πράξη επανάκτησης ελευθερίας. Και αυτές οι μικρές πράξεις αθροίζονται.
Τι αλλάζει με τη θεραπεία
Ο στόχος της θεραπείας δεν είναι να εξαλειφθεί κάθε ίχνος φόβου ο φόβος είναι μέρος της ζωής και έχει τη δική του σοφία. Ο στόχος είναι να σταματήσει ο φόβος να κυβερνά. Να μπορείς να νιώθεις φόβο χωρίς να κατακλύζεσαι. Να αντιμετωπίζεις καταστάσεις που σε δυσκολεύουν χωρίς να χρειάζεται να οργανώνεις τη ζωή σου γύρω από την αποφυγή τους. Πολλοί άνθρωποι που δουλεύουν θεραπευτικά με κρίσεις πανικού και φοβίες αναφέρουν κάτι που φαίνεται παράδοξο: ότι η διαδικασία αυτή τους έφερε σε βαθύτερη επαφή με τον εαυτό τους από ό,τι περίμεναν. Ότι αυτό που ξεκίνησε ως αντιμετώπιση ενός συμπτώματος έγινε μια ευκαιρία να γνωρίσουν τον εαυτό τους με νέα ματιά τα όρια τους, τις ανάγκες τους, τη δύναμή τους.
Γιατί συχνά, μέσα στον πανικό και στον φόβο, κρύβεται κάτι που η ψυχή δεν μπόρεσε να πει αλλιώς.