Όλοι έχουμε περάσει από περιόδους που τα πράγματα φαίνονται βαριά. Που η διάθεση πέφτει, που τίποτα δεν φαίνεται να έχει νόημα, που η κούραση είναι παρούσα ακόμα και μετά από ύπνο. Αυτές οι στιγμές είναι μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας. Αλλά πότε η θλίψη παύει να είναι φυσιολογική αντίδραση και γίνεται κάτι που χρειάζεται προσοχή και υποστήριξη;

Αυτή είναι μια από τις ερωτήσεις που ακούμε πιο συχνά στο Therapy Trace. Και είναι σημαντική, γιατί η σύγχυση μεταξύ θλίψης και κατάθλιψης οδηγεί πολλούς ανθρώπους είτε να υποτιμούν αυτό που βιώνουν είτε να αισθάνονται ένοχοι που “δεν τα καταφέρνουν” χωρίς να ξέρουν ότι αντιμετωπίζουν κάτι που έχει όνομα και αντιμετώπιση.

Τι είναι η θλίψη

Η θλίψη είναι ένα φυσιολογικό, υγιές συναίσθημα. Εμφανίζεται ως απόκριση σε κάτι συγκεκριμένο: μια απώλεια, μια απογοήτευση, μια δύσκολη αλλαγή, ένας αποχωρισμός. Είναι ο τρόπος που ο οργανισμός επεξεργάζεται και αφομοιώνει εμπειρίες που έχουν σημασία για εμάς.

Η θλίψη κινείται. Έχει αρχή και τέλος. Μπορεί να είναι έντονη, ακόμα και συντριπτική, αλλά υποχωρεί με τον χρόνο. Ανάμεσα στα κύματα θλίψης, υπάρχουν στιγμές ανακούφισης, στιγμές χαράς, στιγμές σύνδεσης με τους ανθρώπους γύρω μας.

Η θλίψη έχει επίσης μια ποιότητα που είναι δύσκολο να περιγραφεί αλλά εύκολο να αναγνωριστεί: νιώθει “σωστή” σε σχέση με την αιτία της. Αν έχεις χάσει κάποιον αγαπημένο, η θλίψη που νιώθεις είναι ανάλογη με αυτή την απώλεια. Έχει νόημα.

Τι είναι η κατάθλιψη

Η κατάθλιψη είναι διαφορετική. Δεν είναι απλώς έντονη θλίψη ή παρατεταμένη κακή διάθεση. Είναι μια κλινική κατάσταση που επηρεάζει τον τρόπο που σκέφτεσαι, νιώθεις, λειτουργείς και βλέπεις τον κόσμο και τον εαυτό σου.

Ένα από τα πιο διακριτά χαρακτηριστικά της κατάθλιψης είναι η αναισθησία. Όχι πάντα έντονη θλίψη, αλλά απουσία συναισθήματος. Αδιαφορία. Το να κοιτάς πράγματα που κάποτε σε έκαναν χαρούμενο και να μην νιώθεις τίποτα. Αυτό το σύμπτωμα, που ονομάζεται ανηδονία, είναι από τα πιο χαρακτηριστικά της κατάθλιψης και συχνά το πιο δύσκολο να κατανοηθεί από τον ίδιο τον άνθρωπο που το βιώνει.

Η κατάθλιψη επίσης δεν “κινείται” με τον ίδιο τρόπο που κινείται η θλίψη. Παραμένει. Είναι παρούσα ακόμα και σε στιγμές που αντικειμενικά δεν υπάρχει λόγος να νιώθεις άσχημα. Και συχνά δεν έχει εμφανή αιτία, κάτι που κάνει πολλούς ανθρώπους να αισθάνονται ακόμα χειρότερα, σαν να “δεν έχουν δικαίωμα” να νιώθουν έτσι.

Τα κύρια συμπτώματα που αξίζει να γνωρίζεις

Η κλινική κατάθλιψη διαγιγνώσκεται όταν κάποια συγκεκριμένα συμπτώματα παρουσιάζονται για διάστημα τουλάχιστον δύο εβδομάδων και επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινή λειτουργία.

Τα πιο συχνά συμπτώματα περιλαμβάνουν διαρκώς καταθλιπτική διάθεση ή κενότητα για το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας. Απώλεια ενδιαφέροντος ή ευχαρίστησης από δραστηριότητες που παλιά ήταν ευχάριστες. Σημαντικές αλλαγές στον ύπνο, είτε αδυναμία ύπνου είτε υπερβολικός ύπνος. Αλλαγές στην όρεξη και στο βάρος. Κόπωση και έλλειψη ενέργειας που δεν εξηγείται από σωματική αιτία. Δυσκολία συγκέντρωσης, λήψης αποφάσεων, μνήμης. Αίσθηση αναξιότητας ή υπερβολικής ενοχής. Σκέψεις θανάτου ή αυτοκτονίας.

Δεν χρειάζεται να υπάρχουν όλα τα συμπτώματα για να μιλάμε για κατάθλιψη. Και η σοβαρότητά τους ποικίλλει σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Η παγίδα της σύγκρισης

Ένα από τα πιο επικίνδυνα μοτίβα που βλέπουμε στο Therapy Trace είναι ο άνθρωπος που συγκρίνει τον πόνο του με τον πόνο των άλλων και καταλήγει ότι “δεν έχει λόγο να νιώθει έτσι”. Που λέει στον εαυτό του ότι άλλοι έχουν περάσει πολύ χειρότερα και τα κατάφεραν, άρα το δικό του πρόβλημα δεν είναι αρκετά σοβαρό.

Αυτή η σύγκριση είναι τόσο κατανοητή όσο και επιβλαβής. Η κατάθλιψη δεν χρειάζεται εξωτερική δικαίωση για να είναι πραγματική. Δεν μετριέται με βάση το “αντικειμενικό” μέγεθος των προβλημάτων σου. Είναι μια κατάσταση που επηρεάζει τη βιοχημεία του εγκεφάλου, τον τρόπο που επεξεργάζεσαι τον κόσμο, και αξίζει υποστήριξη ανεξάρτητα από τις “αιτίες” της.

Πότε η θλίψη χρειάζεται επαγγελματική υποστήριξη

Δεν κάθε θλίψη χρειάζεται θεραπεία. Η θλίψη που έρχεται μετά από μια απώλεια, που κινείται και εξελίσσεται, που αφήνει χώρο και για άλλα συναισθήματα, είναι συνήθως μέρος μιας φυσιολογικής διαδικασίας πένθους.

Αξίζει να αναζητήσεις υποστήριξη όταν η θλίψη διαρκεί περισσότερο από δύο εβδομάδες χωρίς σαφή βελτίωση. Όταν επηρεάζει την ικανότητά σου να λειτουργείς στη δουλειά, στις σχέσεις, στην καθημερινότητα. Όταν νιώθεις ότι δεν υπάρχει διέξοδος ή ότι τα πράγματα δεν θα γίνουν ποτέ καλύτερα. Και σίγουρα όταν εμφανίζονται σκέψεις αυτοτραυματισμού ή ότι δεν θέλεις να είσαι εδώ.

Πώς δουλεύουμε με την κατάθλιψη στο Therapy Trace

Η κατάθλιψη δεν αντιμετωπίζεται με μια και μόνη μέθοδο. Στο Therapy Trace συνδυάζουμε τη συμβουλευτική με τη σωματοκεντρική προσέγγιση, αναγνωρίζοντας ότι η κατάθλιψη δεν ζει μόνο στο μυαλό αλλά και στο σώμα. Η βαρύτητα, η ακινησία, η αναισθησία που τη χαρακτηρίζουν είναι εξίσου σωματικές εμπειρίες όσο και ψυχολογικές.

Η κίνηση, ακόμα και στην πιο ήπια της μορφή, μπορεί να σπάσει αυτή την ακινησία. Όχι ως γρήγορη λύση, αλλά ως ένα από τα εργαλεία που βοηθούν τον οργανισμό να θυμηθεί ότι μπορεί να κινηθεί, να αισθανθεί, να υπάρξει διαφορετικά.

Αν αναγνωρίζεσαι σε αυτό που περιγράφεται εδώ, είτε για τον εαυτό σου είτε για κάποιον κοντινό σου άνθρωπο, μπορείς να επικοινωνήσεις μαζί μας. Είμαστε εδώ.