Άγχος στη δουλειά: πότε σταματά να είναι φυσιολογικό

Σχεδόν κάθε άνθρωπος που εργάζεται έχει νιώσει άγχος για τη δουλειά του κάποια στιγμή. Μια δύσκολη προθεσμία, μια παρουσίαση σε σημαντικούς πελάτες, μια σύγκρουση με συνάδελφο, μια αβέβαιη επαγγελματική κατάσταση. Αυτό είναι φυσιολογικό και αναμενόμενο. Το εργασιακό περιβάλλον έχει πραγματικές πιέσεις, και ένα μέτρο άγχους μας βοηθά να ανταποκριθούμε σε αυτές.

Αλλά υπάρχει ένα σημείο στο οποίο το εργασιακό άγχος σταματά να είναι λειτουργικό και γίνεται κάτι άλλο. Κάτι που επηρεάζει την υγεία, τις σχέσεις, τον ύπνο και την ποιότητα ζωής πολύ πέρα από τις ώρες εργασίας. Και το πρόβλημα είναι ότι αυτό το σημείο είναι συχνά δύσκολο να αναγνωριστεί, γιατί πολλοί άνθρωποι έχουν μάθει να το θεωρούν φυσιολογικό.

Η φυσιολογική πίεση και το παθολογικό άγχος

Η διάκριση μεταξύ φυσιολογικής εργασιακής πίεσης και παθολογικού εργασιακού άγχους είναι κρίσιμη, γιατί καθορίζει αν αυτό που βιώνεις χρειάζεται απλώς καλύτερη διαχείριση ή εξειδικευμένη υποστήριξη.

Η φυσιολογική εργασιακή πίεση είναι συνδεδεμένη με συγκεκριμένες καταστάσεις και υποχωρεί όταν αυτές λυθούν. Μπορείς να αφήσεις τη δουλειά πίσω σου όταν βγεις από το γραφείο, έστω και μερικώς. Η ανησυχία για επαγγελματικά θέματα δεν κατακλύζει κάθε πτυχή της ζωής σου.

Το παθολογικό εργασιακό άγχος είναι διαφορετικό. Είναι παρόν συνεχώς, ακόμα και εκτός εργασίας. Σε κρατά ξύπνιο τη νύχτα. Επηρεάζει τις σχέσεις σου. Αλλάζει τον τρόπο που νιώθεις για τον εαυτό σου. Και συχνά συνοδεύεται από σωματικά συμπτώματα που εμφανίζονται κυρίως τις εργάσιμες ημέρες και υποχωρούν τα Σαββατοκύριακα, ένα πολύ χαρακτηριστικό μοτίβο.

Τα σήματα που αξίζει να πάρεις σοβαρά

Στο Therapy Trace βλέπουμε ανθρώπους που έχουν αγνοήσει για μήνες ή χρόνια σήματα που ο οργανισμός τους έστελνε. Που έλεγαν “όλοι έχουν άγχος στη δουλειά” ή “αυτή είναι μια δύσκολη φάση” μέχρι που η δύσκολη φάση έγινε η μόνιμη κατάσταση.

Μερικά από τα σήματα που αξίζει να αντιμετωπίσεις σοβαρά: ξυπνάς το πρωί με αίσθηση βάρους ή φόβου για τη μέρα που ακολουθεί, πριν ακόμα συμβεί τίποτα. Η Κυριακή έχει γίνει η χειρότερη μέρα της εβδομάδας λόγω άγχους για τη Δευτέρα. Βρίσκεις δυσκολία να αποσυνδεθείς από τη δουλειά ακόμα και στις διακοπές. Αντιδράς δυσανάλογα σε μικρά λάθη ή επικρίσεις. Αποφεύγεις καταστάσεις στη δουλειά, όπως συναντήσεις ή συζητήσεις, από φόβο αρνητικής αξιολόγησης. Νιώθεις χρόνια κόπωση που δεν φεύγει με ξεκούραση. Και η δουλειά έχει αρχίσει να επηρεάζει σχέσεις, χόμπι και πτυχές της ζωής που δεν σχετίζονται με αυτή.

Οι πιο συχνές πηγές εργασιακού άγχους

Το εργασιακό άγχος δεν έχει μία και μόνη αιτία. Αναπτύσσεται από διαφορετικές πηγές που συχνά αλληλοεπικαλύπτονται.

Η υπερφόρτωση είναι μία από τις πιο κοινές. Περισσότερες υποχρεώσεις από όσες μπορεί ρεαλιστικά να διαχειριστεί ένας άνθρωπος, με χρόνο που δεν φτάνει ποτέ. Αυτό δημιουργεί διαρκή αίσθηση ότι “υστερείς”, ακόμα και αν δουλεύεις εξαντλητικά.

Η έλλειψη ελέγχου είναι επίσης σημαντική πηγή άγχους. Όταν ο άνθρωπος νιώθει ότι δεν έχει λόγο στις αποφάσεις που τον αφορούν, ότι η δουλειά του εξαρτάται από παράγοντες που δεν μπορεί να επηρεάσει, το νευρικό σύστημα παραμένει σε χρόνια εγρήγορση.

Η διαπροσωπική δυναμική είναι μια άλλη κεντρική πηγή. Δύσκολη σχέση με προϊστάμενο, συγκρούσεις με συναδέλφους, τοξικό εργασιακό κλίμα. Οι άνθρωποι είναι κοινωνικά πλάσματα και το να περνάς οκτώ ώρες την ημέρα σε ένα περιβάλλον όπου νιώθεις άβολα ή μη ασφαλής έχει βαρύ κόστος.

Η αβεβαιότητα για το επαγγελματικό μέλλον, ο φόβος για απόλυση ή υποβάθμιση, τα αναπάντητα ερωτήματα για το αν η δουλειά έχει νόημα ή αν είσαι στο σωστό μέρος, είναι επίσης συχνές πηγές που τροφοδοτούν το εργασιακό άγχος.

Τελειομανία και εργασιακό άγχος

Ένας ιδιαίτερος τύπος εργασιακού άγχους που αξίζει ξεχωριστή αναφορά είναι αυτός που συνδέεται με την τελειομανία. Ο άνθρωπος που θέτει εξαιρετικά υψηλά πρότυπα για τον εαυτό του, που δυσκολεύεται να παραδώσει μια δουλειά επειδή “δεν είναι αρκετά καλή”, που αντιμετωπίζει κάθε λάθος ως καταστροφή.

Η τελειομανία φαίνεται εξωτερικά ως αρετή και συχνά επαινείται στον επαγγελματικό χώρο. Αλλά εσωτερικά είναι μια συνεχής πηγή άγχους, εξάντλησης και αίσθησης ότι δεν είσαι ποτέ αρκετός. Και στην πραγματικότητα δεν έχει να κάνει με τα πρότυπα ποιότητας, αλλά με βαθύτερο φόβο αποτυχίας και κρίσης.

Το κόστος που δεν υπολογίζουμε

Πολλοί άνθρωποι αντιμετωπίζουν το εργασιακό άγχος ως “τιμή που πληρώνεις” για μια καλή καριέρα. Αλλά το πραγματικό κόστος είναι πολύ μεγαλύτερο από ό,τι συνήθως υπολογίζουν.

Το εργασιακό άγχος επηρεάζει σημαντικά τις προσωπικές σχέσεις. Όταν φτάνεις σπίτι εξαντλημένος και αγχωμένος, δεν έχεις ενέργεια για τους ανθρώπους που αγαπάς. Η ευερεθιστότητα μεταφέρεται. Η ανικανότητα να “αποσυνδεθείς” δημιουργεί απόσταση.

Επηρεάζει επίσης τη σωματική υγεία. Χρόνιο εργασιακό άγχος συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, αποδυνάμωση ανοσοποιητικού, γαστρεντερικά προβλήματα και χρόνιους πόνους.

Και επηρεάζει την ίδια την επαγγελματική απόδοση. Ο εγκέφαλος υπό χρόνιο άγχος έχει μειωμένη δημιουργικότητα, δυσκολεύεται στη λήψη αποφάσεων και κάνει περισσότερα λάθη. Το άγχος που υποτίθεται ότι βελτιώνει την απόδοση την υπονομεύει.

Τι δεν βοηθά και τι βοηθά

Υπάρχουν μερικές προσεγγίσεις που πολλοί άνθρωποι χρησιμοποιούν για να διαχειριστούν το εργασιακό άγχος και που στην πραγματικότητα δεν φτάνουν στη ρίζα.

Το να “δουλεύεις περισσότερο” για να εξαλείψεις το αίσθημα ότι υστερείς τροφοδοτεί ακριβώς αυτό που θέλεις να σταματήσεις. Το να αναζητάς διαρκώς επιβεβαίωση από τους άλλους δημιουργεί εξάρτηση που αυξάνει το άγχος μακροπρόθεσμα. Και το να “αντέχεις” χωρίς να αντιμετωπίσεις το πρόβλημα απλώς συσσωρεύει κόστος που κάποια στιγμή θα παρουσιαστεί με τη μορφή burnout ή σωματικής ασθένειας.

Αυτό που βοηθά είναι να κατανοήσεις τι ακριβώς τροφοδοτεί το άγχος σου. Αν είναι εξωτερικές συνθήκες που μπορούν να αλλάξουν, αυτό είναι διαφορετική δουλειά από το άγχος που πηγάζει από εσωτερικά μοτίβα, πεποιθήσεις για τον εαυτό, τελειομανία ή φόβο αποτυχίας. Συνήθως υπάρχει και από τα δύο.

Πώς δουλεύουμε με το εργασιακό άγχος στο Therapy Trace

Στο Therapy Trace δουλεύουμε με το εργασιακό άγχος κατανοώντας τόσο τις εξωτερικές συνθήκες που το τροφοδοτούν όσο και τα εσωτερικά μοτίβα που το διαιωνίζουν. Εξερευνούμε τη σχέση με την εργασία, τις πεποιθήσεις για την αξία και την αποτυχία, και τον τρόπο που το σώμα κρατά αυτή την ένταση.

Η σωματοκεντρική εργασία είναι κεντρική, γιατί το εργασιακό άγχος ζει πολύ συχνά στο σώμα: στους σφιγμένους ώμους που δεν χαλαρώνουν ποτέ, στην αναπνοή που παραμένει ρηχή, στη χρόνια εγρήγορση που δεν σβήνει ακόμα και τα Σαββατοκύριακα. Η θεραπεία μέσω κίνησης βοηθά τον οργανισμό να βρει ξανά τη φυσιολογική ισορροπία, παράλληλα με τη ψυχολογική εργασία.

Αν αναγνωρίζεσαι σε αυτό που περιγράφεται εδώ, μπορείς να επικοινωνήσεις μαζί μου. Είμαι εδώ.