Γενικευμένη αγχώδης διαταραχή: συμπτώματα και αντιμετώπιση
Υπάρχει ένας τύπος ανθρώπου που πολλοί αναγνωρίζουν στο περιβάλλον τους, ή ίσως στον εαυτό τους: αυτός που ανησυχεί για τα πάντα. Για την υγεία, για τα χρήματα, για τις σχέσεις, για τη δουλειά, για πράγματα που δεν έχουν συμβεί και ίσως δεν συμβούν ποτέ. Που ακούει “μην ανησυχείς” και δεν μπορεί να το κάνει, όχι επειδή δεν θέλει, αλλά επειδή η ανησυχία αισθάνεται σαν να μην έχει διακόπτη.
Αυτή η εμπειρία έχει όνομα: Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή, ή ΓΑΔ. Και είναι πολύ πιο κοινή από ό,τι νομίζουν οι περισσότεροι, ακριβώς επειδή συχνά δεν εκδηλώνεται με δραματικό τρόπο. Δεν είναι κρίσεις πανικού, δεν είναι εξαρρωσυγκρατημένη φοβία. Είναι μια αδιόρατη, επίμονη ανησυχία που ζει στο παρασκήνιο της ζωής και αδειάζει αργά την ενέργεια και την ποιότητά της.
Τι είναι η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή
Η ΓΑΔ είναι μια αγχώδης διαταραχή που χαρακτηρίζεται από επίμονη, υπερβολική και δύσκολα ελεγχόμενη ανησυχία για ένα ευρύ φάσμα θεμάτων. Σε αντίθεση με άλλες αγχώδεις διαταραχές που εστιάζουν σε ένα συγκεκριμένο ερέθισμα, η ΓΑΔ “μεταναστεύει”. Αν λυθεί ένα πρόβλημα, η ανησυχία μεταφέρεται αμέσως στο επόμενο. Το αντικείμενο αλλάζει, η ανησυχία παραμένει.
Για να τεθεί διάγνωση ΓΑΔ, τα συμπτώματα πρέπει να είναι παρόντα για τουλάχιστον έξι μήνες και να επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινή λειτουργία. Αυτό σημαίνει ότι δεν μιλάμε για την περιστασιακή ανησυχία που όλοι βιώνουμε. Μιλάμε για μια κατάσταση που έχει γίνει ο βασικός τρόπος λειτουργίας του ανθρώπου.
Σύμφωνα με τα στατιστικά, η ΓΑΔ επηρεάζει περίπου το 5 με 6% του πληθυσμού κάποια στιγμή στη ζωή του, και εμφανίζεται συχνότερα στις γυναίκες. Όμως αυτά τα νούμερα είναι πιθανώς χαμηλότερα από την πραγματικότητα, γιατί πολλοί άνθρωποι με ΓΑΔ δεν αναζητούν ποτέ βοήθεια, θεωρώντας ότι “απλώς είναι έτσι” ή ότι “υπερβάλλουν”.
Τα ψυχολογικά συμπτώματα
Το κεντρικό σύμπτωμα της ΓΑΔ είναι η ανεξέλεγκτη ανησυχία. Αλλά πέρα από αυτό, υπάρχουν και άλλα ψυχολογικά συμπτώματα που αξίζει να γνωρίζεις.
Η δυσκολία διαχείρισης της αβεβαιότητας είναι κεντρική στη ΓΑΔ. Ο άνθρωπος με ΓΑΔ βρίσκει εξαιρετικά δύσκολο να ανέχεται το να μην ξέρει τι θα συμβεί. Αναζητά συνεχώς διαβεβαιώσεις, ελέγχει επανειλημμένα, σχεδιάζει για κάθε πιθανό σενάριο στην προσπάθεια να ελέγξει το ανεξέλεγκτο.
Η καταστροφολογία είναι επίσης χαρακτηριστική. Ο νους μεταβαίνει αυτόματα στο χειρότερο δυνατό σενάριο: αν αργεί να απαντήσει κάποιος, σημαίνει ότι κάτι κακό συνέβη. Αν υπάρχει ένα μικρό πρόβλημα στη δουλειά, σημαίνει ότι η θέση κινδυνεύει. Αν το παιδί βήχει, σημαίνει σοβαρή αρρώστια.
Η δυσκολία χαλάρωσης και η αίσθηση ότι “πρέπει πάντα να είμαι σε ετοιμότητα” συνοδεύει τη ΓΑΔ σχεδόν πάντα. Ακόμα και στις διακοπές, ακόμα και σε στιγμές που θα έπρεπε να είναι ευχάριστες, το μυαλό βρίσκει κάτι για να ανησυχεί.
Η ευερεθιστότητα και η χαμηλή ανοχή στρες είναι επίσης συχνά παρούσες. Μικρά προβλήματα μπορούν να προκαλέσουν δυσανάλογα έντονες αντιδράσεις, γιατί το νευρικό σύστημα είναι ήδη στα όριά του.
Τα σωματικά συμπτώματα που συχνά περνούν απαρατήρητα
Ένα από τα πράγματα που κάνει τη ΓΑΔ δύσκολη να αναγνωριστεί είναι ότι συχνά εκδηλώνεται κυρίως ως σωματικά συμπτώματα, και ο άνθρωπος επισκέπτεται πολλούς γιατρούς χωρίς να λαμβάνει ξεκάθαρη εξήγηση.
Η μυϊκή ένταση είναι από τα πιο χαρακτηριστικά σωματικά συμπτώματα. Ο αυχένας, οι ώμοι και η μέση βρίσκονται σε χρόνια ένταση. Πολλοί άνθρωποι με ΓΑΔ περνούν χρόνια σε φυσιοθεραπείες χωρίς μόνιμα αποτελέσματα, γιατί η ρίζα του προβλήματος είναι αλλού.
Οι διαταραχές ύπνου είναι σχεδόν παγκόσμιο χαρακτηριστικό της ΓΑΔ. Δυσκολία να αποκοιμηθείς γιατί ο νους δεν σταματά να σκέφτεται, ή να ξυπνάς στις τέσσερις το πρωί με σκέψεις που τρέχουν. Η κόπωση που προκύπτει επιδεινώνει περαιτέρω την ικανότητα ρύθμισης του άγχους.
Τα γαστρεντερικά συμπτώματα είναι επίσης συχνά: σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, ναυτία, φούσκωμα. Το πεπτικό σύστημα είναι εξαιρετικά ευαίσθητο στο χρόνιο άγχος λόγω της πυκνής νευρικής σύνδεσής του με τον εγκέφαλο.
Πονοκέφαλοι, ζάλη, εφίδρωση και αίσθηση κόμπου στον λαιμό είναι άλλα συχνά σωματικά συμπτώματα που μπορεί να συνοδεύουν τη ΓΑΔ.
Πώς η ΓΑΔ επηρεάζει την καθημερινή ζωή
Η ΓΑΔ δεν είναι απλώς δυσάρεστη. Έχει πραγματικό κόστος στην ποιότητα ζωής.
Στην εργασία, η δυσκολία συγκέντρωσης και η τάση για υπερανάλυση μπορούν να μειώσουν την αποδοτικότητα, ακόμα και σε ανθρώπους που από έξω φαίνονται εξαιρετικά οργανωμένοι και λειτουργικοί. Πολλοί άνθρωποι με ΓΑΔ είναι υπερ-αποδοτικοί ως αποτέλεσμα της ανησυχίας τους, αλλά αυτό έχει τεράστιο κόστος σε ενέργεια και ευεξία.
Στις σχέσεις, η ανάγκη για διαβεβαίωση, η ευερεθιστότητα και η δυσκολία να χαλαρώσεις μπορούν να δημιουργήσουν τριβές. Ο σύντροφος ή τα αγαπημένα πρόσωπα μπορεί να νιώθουν ότι δεν μπορούν ποτέ να “φτάσουν” να καθησυχάσουν τον άνθρωπο, κάτι που είναι εξαντλητικό και για τις δύο πλευρές.
Στην προσωπική ζωή, η αποφυγή νέων εμπειριών, η δυσκολία αυθόρμητων αποφάσεων και η σταθερή αίσθηση ότι “κάτι μπορεί να πάει στραβά” περιορίζουν σταδιακά τον κόσμο του ανθρώπου.
Τι προκαλεί τη ΓΑΔ
Δεν υπάρχει μία και μόνη αιτία. Η ΓΑΔ αναπτύσσεται από συνδυασμό βιολογικών, ψυχολογικών και περιβαλλοντικών παραγόντων.
Γενετικά, υπάρχει κληρονομική συνιστώσα. Αν ένας γονέας έχει αγχώδη διαταραχή, η πιθανότητα να την αναπτύξει και το παιδί είναι αυξημένη. Αυτό δεν σημαίνει ότι η ΓΑΔ είναι μοίρα. Σημαίνει ότι κάποιοι άνθρωποι έχουν πιο ευαίσθητο νευρικό σύστημα από φύση.
Πρώιμες εμπειρίες παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο. Η ανάπτυξη σε περιβάλλον αστάθειας ή ανασφάλειας, η υπερπροστατευτική γονεϊκότητα ή αντίθετα η συναισθηματική παραμέληση μπορούν να δημιουργήσουν έναν νευρικό σύστημα που παραμένει σε χρόνια εγρήγορση.
Αγχωτικά γεγονότα ζωής, ακόμα και θετικά όπως μια αλλαγή εργασίας ή μια μετακόμιση, μπορούν να πυροδοτήσουν ή να επιδεινώσουν τη ΓΑΔ σε ανθρώπους που έχουν ήδη την προδιάθεση.
Πώς αντιμετωπίζουμε τη ΓΑΔ στο Therapy Trace
Η ΓΑΔ ανταποκρίνεται καλά στη θεραπεία. Αυτό είναι σημαντικό να ακουστεί, γιατί πολλοί άνθρωποι που ζουν με χρόνιο άγχος έχουν πειστεί ότι “έτσι είναι” και δεν μπορεί να αλλάξει.
Στο Therapy Trace δουλεύουμε με τη ΓΑΔ σε πολλαπλά επίπεδα. Αρχικά βοηθούμε τον άνθρωπο να αναγνωρίσει τα μοτίβα σκέψης που τροφοδοτούν την ανησυχία και να αναπτύξει μια διαφορετική σχέση με την αβεβαιότητα. Αυτό δεν σημαίνει να σταματήσεις να σκέφτεσαι, σημαίνει να μάθεις να μην ακολουθείς κάθε αγχωτική σκέψη σαν να είναι εντολή.
Παράλληλα, η σωματοκεντρική εργασία είναι κεντρική στην προσέγγισή μας. Η ΓΑΔ ζει στο σώμα εξίσου με τον νου. Η μυϊκή ένταση, η επιφανειακή αναπνοή, η χρόνια εγρήγορση του νευρικού συστήματος δεν αντιμετωπίζονται μόνο με λόγια. Η θεραπεία μέσω κίνησης δουλεύει απευθείας με αυτές τις σωματικές εκδηλώσεις, βοηθώντας τον οργανισμό να βρει ξανά τη φυσιολογική του ισορροπία.
Αν αναγνωρίζεσαι στα συμπτώματα που περιγράφονται εδώ, μπορείς να επικοινωνήσεις μαζί μου στο Therapy Trace για μια πρώτη συνεδρία γνωριμίας. Δεν χρειάζεται να ξέρεις αν αυτό που έχεις είναι ΓΑΔ ή κάτι άλλο. Χρειάζεται μόνο να κάνεις το πρώτο βήμα.