Άγχος ή καρδιά: πώς ξεχωρίζεις τα συμπτώματα

Είναι ένα από τα πιο τρομακτικά πράγματα που μπορεί να βιώσεις: το στήθος σφίγγει, η καρδιά χτυπά δυνατά και άρρυθμα, η αναπνοή δεν έρχεται, τα χέρια μουδιάζουν. Ο νους τρέχει αμέσως στο χειρότερο σενάριο: “κάτι συμβαίνει στην καρδιά μου”. Πολλοί άνθρωποι καταλήγουν στα επείγοντα, περνούν εξετάσεις, και ακούνε από τον γιατρό ότι “όλα είναι καλά”. Και τότε έρχεται μια άλλη αγωνία: “αν δεν είναι η καρδιά, τι είναι;”

Η απάντηση είναι συχνά το άγχος. Και η σύγχυση μεταξύ καρδιακών συμπτωμάτων και συμπτωμάτων άγχους είναι εξαιρετικά κοινή, ακριβώς επειδή τα δύο μοιάζουν τόσο πολύ. Στο Therapy Trace βλέπουμε συχνά ανθρώπους που έχουν κάνει πολλές καρδιολογικές εξετάσεις πριν φτάσουν να εξετάσουν ψυχολογικά αίτια.

Γιατί το άγχος μοιάζει τόσο πολύ με καρδιακό πρόβλημα

Για να καταλάβεις γιατί το άγχος μιμείται τόσο πιστά τα καρδιακά συμπτώματα, χρειάζεται να θυμηθείς τι κάνει το νευρικό σύστημα όταν αντιλαμβάνεται απειλή.

Η ενεργοποίηση της αντίδρασης “πάλεψε ή φύγε” προκαλεί άμεσες αλλαγές στο καρδιαγγειακό σύστημα: ο καρδιακός ρυθμός αυξάνεται για να στείλει περισσότερο αίμα στους μυς, τα αιμοφόρα αγγεία συστέλλονται στα άκρα, η αρτηριακή πίεση ανεβαίνει. Όλα αυτά είναι λειτουργικά όταν υπάρχει πραγματική σωματική απειλή. Αλλά όταν συμβαίνουν χωρίς αντικειμενικό κίνδυνο, βιώνονται ως συμπτώματα που αισθάνονται πολύ ανησυχητικά.

Η αδρεναλίνη που απελευθερώνεται κατά τη διάρκεια μιας κρίσης άγχους ή πανικού μπορεί να προκαλέσει αρρυθμίες, ταχυκαρδία, αίσθηση παλμών, σφίξιμο στο στήθος και δυσκολία αναπνοής. Αυτά ακριβώς τα συμπτώματα συνδέονται στο μυαλό των περισσότερων ανθρώπων με καρδιακά προβλήματα, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο: το άγχος δημιουργεί συμπτώματα, τα συμπτώματα αυξάνουν το άγχος, το άγχος εντείνει τα συμπτώματα.

Τα συμπτώματα που μοιάζουν αλλά διαφέρουν

Υπάρχουν ορισμένα χαρακτηριστικά που μπορούν να βοηθήσουν στη διάκριση, αν και σε καμία περίπτωση δεν αντικαθιστούν ιατρική αξιολόγηση.

Το καρδιοχτύπι από άγχος τείνει να εμφανίζεται σε στιγμές έντασης ή ανησυχίας, συχνά συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα άγχους όπως εφίδρωση, τρέμουλο ή αίσθηση φόβου, και συνήθως υποχωρεί όταν η κατάσταση ηρεμεί. Μπορεί επίσης να εμφανιστεί ακόμα και σε ηρεμία, αν ο νους είναι σε κατάσταση αγωνίας.

Το σφίξιμο στο στήθος από άγχος είναι συνήθως διάχυτο, δεν ακτινοβολεί σε άλλες περιοχές, δεν επιδεινώνεται με τη σωματική άσκηση και συχνά σχετίζεται με μυϊκή ένταση στην περιοχή του θώρακα. Η αίσθηση συχνά εντείνεται με τις ανησυχητικές σκέψεις και υποχωρεί με την αναπνοή και τη χαλάρωση.

Η δύσπνοια από άγχος χαρακτηρίζεται συχνά από υπεραερισμό, πολύ γρήγορες και ρηχές αναπνοές που μειώνουν το διοξείδιο του άνθρακα στο αίμα. Αυτό μπορεί να προκαλέσει μυρμήγκιασμα στα χέρια, ζάλη και αίσθηση αποπραγματοποίησης, τα οποία με τη σειρά τους εντείνουν τον φόβο.

Πότε πρέπει οπωσδήποτε να πας σε γιατρό

Πριν από οτιδήποτε άλλο, αξίζει να είμαστε σαφείς: αν βιώνεις έντονο πόνο στο στήθος που ακτινοβολεί στο αριστερό χέρι, στη γνάθο ή στην πλάτη, αν συνοδεύεται από ζάλη, ναυτία και εφίδρωση χωρίς αίσθημα φόβου, αν εμφανίζεται κατά τη διάρκεια σωματικής άσκησης και υποχωρεί με ανάπαυση, ή αν έχεις οικογενειακό ιστορικό καρδιακών παθήσεων, πήγαινε αμέσως σε γιατρό.

Η διάκριση μεταξύ άγχους και καρδιακού προβλήματος δεν γίνεται μόνο από συμπτώματα. Χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση. Το να αποκλείσεις οργανικά αίτια δεν είναι υπερβολή, είναι το σωστό πρώτο βήμα.

Ο φαύλος κύκλος του καρδιακού άγχους

Υπάρχει μια ιδιαίτερη μορφή άγχους που στο Therapy Trace συναντούμε αρκετά συχνά: το άγχος για την ίδια την καρδιά. Ο άνθρωπος έχει βιώσει έντονα καρδιακά συμπτώματα, έχει κάνει εξετάσεις που βγήκαν καθαρές, αλλά δεν μπορεί να πάψει να παρακολουθεί τον καρδιακό του ρυθμό. Τοποθετεί το χέρι στο στήθος συχνά για να “ελέγξει”. Αποφεύγει άσκηση από φόβο ότι θα επιδεινώσει κάτι. Και κάθε αίσθηση στο στήθος ενεργοποιεί αμέσως νέα αγωνία.

Αυτή η υπερεπαγρύπνηση στις σωματικές αισθήσεις είναι κεντρικό χαρακτηριστικό της ιπποχονδρίας και της υγειονομικής αγωνίας, αλλά εμφανίζεται και σε πολλούς ανθρώπους χωρίς πλήρη διάγνωση. Το πρόβλημα είναι ότι η αυξημένη προσοχή στο σώμα κάνει τον άνθρωπο να αντιλαμβάνεται αισθήσεις που κανονικά δεν θα παρατηρούσε, και να τις ερμηνεύει ως απειλητικές.

Η υπεραερισμός και τα συμπτώματά του

Ένα από τα πιο συχνά φαινόμενα που συνδέονται με το άγχος και μιμείται καρδιακά συμπτώματα είναι ο υπεραερισμός. Όταν αναπνέουμε πολύ γρήγορα και ρηχά, όπως συμβαίνει κατά τη διάρκεια άγχους ή πανικού, αποβάλλουμε υπερβολικά διοξείδιο του άνθρακα. Αυτό αλλάζει το pH του αίματος και προκαλεί μια σειρά από συμπτώματα που είναι εξαιρετικά ανησυχητικά: μυρμήγκιασμα στα χέρια, τα πόδια και γύρω από το στόμα, ζάλη, αίσθηση αποπραγματοποίησης, μυϊκές κράμπες και φυσικά καρδιοχτύπι.

Όλα αυτά είναι αποτέλεσμα της διαταραχής της αναπνοής, όχι καρδιακής παθολογίας. Και το αντίδοτο είναι επίσης στην αναπνοή: επιβράδυνση και εμβάθυνση, με έμφαση στην εκπνοή, ανακαθιστά την ισορροπία διοξειδίου του άνθρακα και αντιστρέφει τα συμπτώματα σε λίγα λεπτά.

Πώς δουλεύουμε με αυτή την εμπειρία στο Therapy Trace

Στο Therapy Trace βλέπουμε συχνά ανθρώπους που έρχονται με ένα ιστορικό ανησυχητικών σωματικών συμπτωμάτων, πολλών ιατρικών εξετάσεων και μιας αίσθησης ότι “κάτι δεν πάει καλά” που κανείς δεν μπορεί να εξηγήσει.

Η πρώτη δουλειά είναι η εκπαίδευση: να κατανοήσει ο άνθρωπος τι ακριβώς συμβαίνει στο σώμα του κατά τη διάρκεια της αγχώδους ενεργοποίησης. Αυτή η κατανόηση από μόνη της μειώνει σημαντικά τη φόρτιση, γιατί τα συμπτώματα παύουν να ερμηνεύονται ως σημάδι κινδύνου.

Η δεύτερη είναι η σωματική εργασία. Η αναπνοή είναι κεντρική. Στο Therapy Trace δουλεύουμε εκτεταμένα με την αναπνοή ως εργαλείο ρύθμισης του νευρικού συστήματος, γιατί είναι η πιο άμεση και προσβάσιμη παρέμβαση που έχει ο άνθρωπος στη διάθεσή του. Η θεραπεία μέσω κίνησης βοηθά επίσης να αναπτυχθεί μια διαφορετική σχέση με το σώμα, μια σχέση εμπιστοσύνης αντί φόβου και υπερεπαγρύπνησης.

Η τρίτη είναι η εξερεύνηση του τι τροφοδοτεί το άγχος που εκδηλώνεται σωματικά. Γιατί το σώμα επιλέγει αυτή τη μορφή έκφρασης; Τι φέρει ο άνθρωπος που δεν έχει βρει άλλη διέξοδο;

Αν αναγνωρίζεσαι σε αυτό που περιγράφεται εδώ, μπορείς να επικοινωνήσεις μαζί μου. Είμαι εδώ.