Υπάρχει μια συγκεκριμένη μέρα, συνήθως δύο ή τρεις μέρες πριν την επιστροφή στη δουλειά, που πολλοί άνθρωποι αναγνωρίζουν αμέσως. Η διάθεση αλλάζει, χωρίς να έχει συμβεί ακόμα τίποτα συγκεκριμένο. Απλά η σκέψη της δουλειάς, των email που έχουν συσσωρευτεί, των συναδέλφων, των υποχρεώσεων που περιμένουν, αρκεί για να δημιουργήσει μια αίσθηση βάρους που καταλαμβάνει τις τελευταίες μέρες της ελευθερίας. Αυτό το άγχος, που ξεκινά πριν καν επιστρέψεις, αξίζει ιδιαίτερη προσοχή, γιατί συχνά είναι πιο έντονο από το ίδιο το άγχος της πρώτης μέρας.

Γιατί το άγχος ξεκινά πριν την επιστροφή

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει την τάση να αντιδρά σε προσδοκώμενα γεγονότα σχεδόν με τον ίδιο τρόπο που αντιδρά σε πραγματικά γεγονότα. Όταν φαντάζεσαι λεπτομερώς την πρώτη μέρα επιστροφής, τον όγκο των email, μια δύσκολη συνάντηση που σε περιμένει, το σώμα σου ενεργοποιεί παρόμοιες αντιδράσεις άγχους σαν να συμβαίνουν ήδη. Αυτό εξηγεί γιατί μπορείς να νιώσεις έντονο άγχος δύο ή τρεις μέρες πριν επιστρέψεις, ενώ τεχνικά βρίσκεσαι ακόμα σε πλήρη ελευθερία.

Αυτό το φαινόμενο εντείνεται από κάτι που η ψυχολογία ονομάζει καταστροφική σκέψη, την τάση να φαντάζεσαι το χειρότερο δυνατό σενάριο. «Θα έχω χιλιάδες email». «Όλα θα έχουν πάει στραβά όσο έλειπα». «Δεν θα προλάβω τίποτα». Αυτές οι σκέψεις, ακόμα κι αν δεν είναι ρεαλιστικές, δημιουργούν πραγματικό άγχος, γιατί το νευρικό μας σύστημα δεν κάνει πάντα διάκριση ανάμεσα σε μια φανταστική απειλή και μια πραγματική.

Η ψευδαίσθηση ότι η ανησυχία μας προετοιμάζει καλύτερα

Όπως έχουμε συζητήσει και σε προηγούμενο άρθρο για το προκαταβολικό άγχος, πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι το να ανησυχούν εκ των προτέρων για τη δουλειά τους βοηθά να είναι πιο προετοιμασμένοι. Στην πραγματικότητα, η ανησυχία και η προετοιμασία είναι δύο πολύ διαφορετικές διαδικασίες. Η προετοιμασία είναι συγκεκριμένη και οδηγεί σε δράση, ενώ η ανησυχία είναι διάχυτη κατάσταση συναγερμού που καταναλώνει ενέργεια χωρίς να παράγει τίποτα χρήσιμο.

Το να περνάς τις τελευταίες μέρες των διακοπών σου σκεπτόμενος συνεχώς τη δουλειά δεν σε κάνει πιο έτοιμο για αυτήν. Απλώς σου στερεί την ευκαιρία να χρησιμοποιήσεις πλήρως τον υπόλοιπο χρόνο σου ελεύθερα, χωρίς κανένα πραγματικό όφελος για την επόμενη μέρα.

Πώς να διαχειριστείς την ανησυχία πριν επιστρέψεις

Ένα πρακτικό βήμα που βοηθά πολύ είναι να δώσεις στην ανησυχία σου έναν συγκεκριμένο, περιορισμένο χρόνο και χώρο, αντί να την αφήσεις να διαχέεται σε όλη την ημέρα. Αν χρειάζεται πραγματικά να σκεφτείς πρακτικά ζητήματα της δουλειάς πριν επιστρέψεις, δώσε στον εαυτό σου μισή ώρα, μία φορά, για να κάνεις μια σύντομη νοητική λίστα με τα πιο επείγοντα πράγματα. Μετά από αυτή τη συγκεκριμένη διαδικασία, επίτρεψε στον εαυτό σου να αφήσει το θέμα, γνωρίζοντας ότι έχεις ήδη κάνει ό,τι χρειαζόταν προς το παρόν.

Αυτή η τεχνική, που ονομάζεται «προγραμματισμένη ανησυχία», βοηθά να περιορίσεις το άγχος σε ένα διαχειρίσιμο πλαίσιο, αντί να το αφήνεις να καταλαμβάνει ασυνείδητα κάθε στιγμή των τελευταίων ημερών σου.

Η δύναμη της μικρής, συγκεκριμένης προετοιμασίας

Αντί για διάχυτη ανησυχία, μια μικρή, συγκεκριμένη προετοιμασία μπορεί να μειώσει σημαντικά το άγχος επιστροφής. Αν είναι εφικτό, μια σύντομη ματιά στα email την προτελευταία μέρα, όχι για να απαντήσεις σε όλα, αλλά απλά για να έχεις μια αίσθηση του τι σε περιμένει, μπορεί να μειώσει την αβεβαιότητα που τροφοδοτεί το άγχος. Η αβεβαιότητα είναι συχνά πιο αγχωτική από την ίδια την πραγματικότητα, όσο δύσκολη κι αν είναι αυτή.

Παρόμοια, το να ετοιμάσεις μια σύντομη λίστα προτεραιοτήτων για την πρώτη μέρα επιστροφής, πριν καν φτάσεις εκεί, μπορεί να μειώσει την αίσθηση χάους που συχνά νιώθουμε μπροστά σε έναν αχαρτογράφητο όγκο υποχρεώσεων.

Η σημασία της πρώτης μέρας

Πολλοί άνθρωποι κάνουν το λάθος να προγραμματίζουν την πρώτη μέρα επιστροφής με τον ίδιο τρόπο που θα προγραμμάτιζαν οποιαδήποτε άλλη μέρα δουλειάς, γεμάτη συναντήσεις και υποχρεώσεις. Αυτό αυξάνει σημαντικά το άγχος, γιατί δεν αφήνει κανένα περιθώριο για τη φυσιολογική προσαρμογή που χρειάζεται το σώμα και το μυαλό μετά από περίοδο διακοπών.

Αν έχεις τη δυνατότητα, προσπάθησε να κρατήσεις την πρώτη μέρα πιο ελαφριά, αφιερώνοντάς την κυρίως σε οργάνωση και επισκόπηση, αντί σε βαριές αποφάσεις ή σημαντικές συναντήσεις. Αυτό δίνει στον εαυτό σου χώρο να προσαρμοστεί σταδιακά, αντί να πέσεις απότομα στην πιο έντονη πλευρά της δουλειάς σου.

Η σωματική διάσταση του άγχους επιστροφής στη δουλειά

Το άγχος για τη δουλειά, όπως κάθε άγχος, δεν είναι μόνο νοητικό. Εκδηλώνεται σωματικά, με ένταση στους ώμους, σφίξιμο στο στομάχι, ρηχή αναπνοή. Στη δουλειά μου με τη Χοροκινητική Ψυχοθεραπεία, βλέπω πόσο σημαντικό είναι να δίνουμε προσοχή σε αυτές τις σωματικές εκδηλώσεις, όχι μόνο στις σκέψεις.

Απλές πρακτικές, όπως λίγα λεπτά βαθιάς αναπνοής πριν κοιμηθείς τις τελευταίες μέρες πριν την επιστροφή, ή ένα σύντομο τέντωμα το πρωί της πρώτης μέρας, βοηθούν το νευρικό σύστημα να παραμείνει πιο ρυθμισμένο, μειώνοντας την ένταση που συνήθως συνοδεύει αυτή τη μετάβαση.

Πώς να αναδιαμορφώσεις τη σχέση σου με την επιστροφή

Πέρα από τις πρακτικές τεχνικές, αξίζει να εξετάσεις και την ίδια την αφήγηση που κάνεις στον εαυτό σου για την επιστροφή στη δουλειά. Αν κάθε φορά περιγράφεις την επιστροφή ως κάτι τρομερό, κάτι που πρέπει να «επιβιώσεις», αυτή η αφήγηση από μόνη της ενισχύει το άγχος. Δοκίμασε να τη διαμορφώσεις με πιο ουδέτερους ή ακόμα και θετικούς όρους, αναγνωρίζοντας τι σου αρέσει στη δουλειά σου, αν υπάρχει κάτι, ή τι θετικό φέρνει η επιστροφή στη δομή και τη ρουτίνα.

Αν παρατηρείς ότι το άγχος για τη δουλειά είναι τόσο έντονο που επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα των τελευταίων ημερών των διακοπών σου, ή αν αυτό το μοτίβο επαναλαμβάνεται έντονα κάθε χρόνο, αξίζει να το εξετάσεις βαθύτερα, ίσως σε σχέση με τη γενικότερη σχέση σου με τη δουλειά. Στο Therapy Trace δουλεύουμε συχνά με ανθρώπους που παλεύουν με αυτό το είδος επαναλαμβανόμενου άγχους. Αν αναγνωρίζεις κάτι από όσα περιέγραψα, μπορείς να επικοινωνήσεις μαζί μου. Είμαι εδώ.