Σε προηγούμενο άρθρο αυτού του κύκλου μιλήσαμε για την ανάγκη να ανήκουμε και πώς η έλλειψή της επηρεάζει την ψυχική μας υγεία στην εργασία. Θέλω τώρα να εστιάσω πιο συγκεκριμένα σε κάτι που η έρευνα δείχνει σταθερά, ότι οι ουσιαστικές σχέσεις στον εργασιακό χώρο δεν είναι απλά ευχάριστο πλεονέκτημα, αλλά ένας από τους πιο ισχυρούς προστατευτικούς παράγοντες ενάντια στο burnout που διαθέτουμε.
Τι εννοούμε με «ουσιαστικές» σχέσεις
Πριν προχωρήσουμε, αξίζει να ξεκαθαρίσουμε τι εννοούμε όταν μιλάμε για ουσιαστικές σχέσεις στη δουλειά, γιατί δεν αναφερόμαστε απλά στο να έχεις καλή σχέση με τους συναδέλφους σου με την επιφανειακή έννοια, να τα πηγαίνετε καλά, να αστειεύεστε, να τρώτε μαζί. Αν και αυτά τα στοιχεία έχουν την αξία τους, η ουσιαστική σύνδεση αναφέρεται σε κάτι βαθύτερο, την αίσθηση ότι μπορείς να είσαι αυθεντικός, ότι οι δυσκολίες σου αναγνωρίζονται, ότι υπάρχει αμοιβαία εμπιστοσύνη και υποστήριξη πέρα από την καθαρά επαγγελματική συναλλαγή.
Αυτή η διάκριση έχει σημασία γιατί πολλοί εργασιακοί χώροι έχουν επιφανειακά «καλή ατμόσφαιρα», με φιλικές αλληλεπιδράσεις, χωρίς όμως πραγματικό βάθος σύνδεσης. Αυτή η επιφανειακή φιλικότητα, όσο ευχάριστη κι αν είναι, δεν προσφέρει την ίδια προστασία με τις πιο βαθιές, πιο αυθεντικές σχέσεις.
Ο μηχανισμός της προστασίας
Γιατί όμως οι ουσιαστικές σχέσεις προστατεύουν πραγματικά από το burnout; Ένας βασικός μηχανισμός σχετίζεται με τη ρύθμιση του νευρικού μας συστήματος. Όταν νιώθουμε ότι έχουμε ανθρώπους γύρω μας που μπορούμε να εμπιστευτούμε, που θα μας στηρίξουν αν τα πράγματα δυσκολέψουν, το νευρικό μας σύστημα λειτουργεί από μια βάση μεγαλύτερης ασφάλειας. Αυτό σημαίνει ότι το ίδιο επίπεδο εργασιακού φόρτου ή πίεσης βιώνεται ως λιγότερο απειλητικό όταν έχουμε αυτή την αίσθηση υποστήριξης, σε σύγκριση με το να αντιμετωπίζουμε τις ίδιες προκλήσεις εντελώς μόνοι.
Ένας δεύτερος μηχανισμός σχετίζεται με τη δυνατότητα επεξεργασίας δύσκολων εμπειριών. Όταν έχουμε ανθρώπους στη δουλειά με τους οποίους μπορούμε να μοιραστούμε πραγματικά δυσκολίες, όχι μόνο να παραπονεθούμε επιφανειακά αλλά να επεξεργαστούμε ουσιαστικά τι νιώθουμε, αυτή η επεξεργασία μας βοηθά να μη συσσωρεύουμε ανεπεξέργαστη ένταση με τον καιρό, κάτι που, όπως έχουμε συζητήσει, είναι κεντρικό στη σταδιακή κλιμάκωση προς την εξουθένωση.
Ένας τρίτος μηχανισμός σχετίζεται με το νόημα. Οι ουσιαστικές σχέσεις προσθέτουν μια διάσταση νοήματος στην εργασιακή μας εμπειρία που ξεπερνάει τα καθαρά καθήκοντα ή αποτελέσματα. Ακόμα και σε δύσκολες περιόδους, η αίσθηση ότι δουλεύουμε δίπλα σε ανθρώπους που πραγματικά νοιαζόμαστε και που νοιάζονται για εμάς, προσφέρει ένα είδος νοήματος που μπορεί να αντισταθμίσει, τουλάχιστον μερικώς, τη δυσκολία της ίδιας της δουλειάς.
Γιατί δεν αρκεί μόνο μία σχέση
Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι η προστατευτική επίδραση αυτών των σχέσεων δεν προέρχεται συνήθως από μία μόνο, εξαιρετικά βαθιά σχέση, αλλά από ένα δίκτυο πολλαπλών, ουσιαστικών συνδέσεων. Αν εξαρτάσαι αποκλειστικά από έναν άνθρωπο στη δουλειά για όλη σου την αίσθηση σύνδεσης, αυτό δημιουργεί ευθραυστότητα, ειδικά αν αυτός ο άνθρωπος αλλάξει ρόλο, τμήμα, ή φύγει από τον οργανισμό.
Το να χτίζεις σκόπιμα ένα ευρύτερο δίκτυο σχέσεων, ακόμα κι αν καμία δεν είναι τόσο βαθιά όσο μια στενή φιλία, προσφέρει μεγαλύτερη σταθερότητα και ανθεκτικότητα στην προστασία που αυτές οι σχέσεις προσφέρουν ενάντια στο burnout.
Γιατί δυσκολευόμαστε να επενδύσουμε σε αυτές τις σχέσεις
Παρόλο που η αξία των ουσιαστικών σχέσεων στη δουλειά είναι ξεκάθαρη, πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να τις καλλιεργήσουν, ειδικά όταν βρίσκονται ήδη σε κατάσταση εξάντλησης. Αυτό δημιουργεί έναν δυσάρεστο φαύλο κύκλο, όσο πιο εξουθενωμένοι νιώθουμε, τόσο λιγότερη ενέργεια έχουμε για επένδυση σε σχέσεις, αλλά αυτές ακριβώς οι σχέσεις θα μπορούσαν να μας βοηθήσουν να αντιμετωπίσουμε την εξάντληση.
Η αναγνώριση αυτού του φαύλου κύκλου είναι σημαντική, γιατί μας βοηθά να κατανοήσουμε ότι η επένδυση σε σχέσεις, ακόμα και μικρή, ακόμα και όταν δεν έχουμε πολλή ενέργεια, δεν είναι πολυτέλεια που περιμένει να έχουμε «περισσότερο χρόνο», αλλά ουσιαστικό κομμάτι της ίδιας της διαχείρισης της εξάντλησής μας.
Πρακτικοί τρόποι να καλλιεργήσεις ουσιαστικές σχέσεις στη δουλειά
Ένα πρώτο βήμα είναι να δώσεις σκόπιμη προσοχή σε μικρές στιγμές αυθεντικής επικοινωνίας, μια ερώτηση για το πώς πάει πραγματικά κάποιος, όχι μόνο επιφανειακά, ή το να μοιραστείς εσύ ο ίδιος κάτι πιο αυθεντικό αντί να μένεις πάντα στην επιφάνεια της επαγγελματικής αλληλεπίδρασης.
Δοκίμασε να δημιουργήσεις τακτικές, μικρές στιγμές σύνδεσης, ένα σύντομο καφέ με έναν συνάδελφο, ένα γεύμα χωρίς αποκλειστικά επαγγελματική ατζέντα, μια σύντομη συζήτηση στην αρχή μιας συνάντησης πριν περάσετε στα καθαρά πρακτικά ζητήματα. Αυτές οι μικρές, τακτικές στιγμές, με τον καιρό, χτίζουν βαθύτερη σύνδεση περισσότερο από σπάνιες, μεγαλύτερες αλληλεπιδράσεις.
Δώσε επίσης χώρο στον εαυτό σου να είναι ευάλωτος όταν αυτό ταιριάζει στο πλαίσιο, να μοιραστείς μια δυσκολία, να ζητήσεις βοήθεια, να αναγνωρίσεις ανοιχτά ότι κάτι είναι δύσκολο. Αυτή η ευαλωτότητα, αν και μπορεί να νιώθεται ριψοκίνδυνη, είναι συχνά αυτό που μετατρέπει μια επιφανειακή σχέση σε πιο ουσιαστική.
Αν παρατηρείς ότι νιώθεις έντονη απομόνωση στον εργασιακό σου χώρο, ή αν δυσκολεύεσαι γενικότερα να χτίσεις ουσιαστικές σχέσεις, εκεί ή αλλού, αξίζει να το εξερευνήσεις βαθύτερα. Στο Therapy Trace δουλεύουμε συχνά με ανθρώπους που θέλουν να κατανοήσουν καλύτερα τα δικά τους εμπόδια στη σύνδεση και να χτίσουν πιο ουσιαστικές σχέσεις, στη δουλειά και γενικότερα στη ζωή τους. Αν αναγνωρίζεις κάτι από όσα περιέγραψα, μπορείς να επικοινωνήσεις μαζί μου. Είμαι εδώ.